جسد کجاست؟
برای هفته هایی پی در پی
چشم های جهانیان
رو به استانبول شهر واقعه دوخته بود
روزنامه نگار عربستانی جمال خاشقچی
وارد کنسولگری کشورش شد
کشته شد
و تکه تکه شد
و جسدش پنهان شد
و اخبار این جنایت وحشتناک
همچنان نزد شکنجه گر و مجرم مشخص مانده
اما چند حلقه ی گمشده
و پرسش هایی که بی پاسخ
میان سیاست و امنیت و دستگاه قضا باقی مانده
جسد کجاست؟
سوالی که پاسخ به آن را
آخرین حلقه های گمشده
در معمای این جنایت خواهد داد
نزدیک به سفارت عربستان
به سوی روزنامه ی صبح ترکیه رفتم
که نامش همراه با پیامدهای ترور خاشقچی بروز پیدا کرد
که منبع بسیاری از اطلاعات درز کرده در ماه های گذشته بوده
پس از جنایت
ماهر عبدالعزیز مطرب
سوار بر هواپیمای خاصی که در استانبول حوالی ساعت پنج به زمین نشست فرار کرد
هواپیما تنها یک ساعت در فرودگاه استانبول ماند
حتی خلبان هم منتظر مطرب مانده بود
و جز برای سوختگیری هواپیما را رها نکرد
سپس هواپیما ساعت شش عصر پرواز کرد
اما بقیه ی گروه
ترکیه را حوالی ساعت ده و نیم شب با دو هواپیما ترک کردند
در مورد هواپیمای اول
که درون آن ماهر مطرب بود و قصد رفتن داشت آیا مورد بازرسی قرار گرفت؟
هرگز
ساعت های هیجان برانگیزی که فرودگاه آتاتورک در عصر روز وقوع جنایت شاهد آن بوده
ساعت شش عصر دستگاه امنیت ترکیه اطمینان پیدا کرد
که واقعه ای دلخراش
برای جمال خاشقچی درون کنسولگری اتفاق افتاده است
اینها اسنادی هستند که به شکل ویژه به آنها دست یافتیم
که گزارش ها و تحقیقات مقامات ترکیه ای در فرودگاه آتاتورک را نشان می دهد
که تاکید می کند هواپیمایی عربستانی خاصی باند فرودگاه را بدون بازرسی ترک کرده
در حالی که هواپیمای دوم مورد بازرسی قرار گرفت
که دیگر اعضای گروه ترور را انتقال می داد
گزارش نشان می دهد که نیروهای اطلاعاتی ترکیه
در لباس کارگران فرودگاه پنهان شده بودند
و وارد هواپیمای مخصوص دوم شدند
و آنرا کاملا بازرسی کردند
بدون دستیابی به هرگونه نشانه ای از جمال خاشقچی
که کار را پیچیده تر کرد
این خلبان
خلبان عربستانی است
سه ساعت ناپیدا
زمانی است که ماهر مطرب رهبر گروه ترور برای فرار از ترکیه آنرا غنیمت شمارد
و آن مدت زمانی است که همچنان برخی جزئیاتش
از چشم نیروهای امنیت ترکیه ناپیداست
در این تحقیق
به اسناد ویژه ای دست یافتم
که برای اولین بار نشان داده می شود
تصاویر هواپیمایی که ماهر مطرب را از ترکیه انتقال داد
این تصاویر یک ماشین دیپلماسی مربوط به کنسولگری عربستان را هنگام نزدیک شدن به هواپیما نشان می دهد
امنیت ترکیه نتوانست این هواپیما را بازرسی کند
هواپیمایی که فرودگاه آتاتورک را حدود ساعت شش و نیم عصر دوم اکتبر ترک کرد
به عبارت دیگر پس از ساعت های اندکی از انجام جنایت
و مشخص نیست
شاید این دقایق همان زمانی است
که جواب قاطع درباره ی خارج کردن برخی اعضای جسد از ترکیه را باخود داشته باشد
متین آرسوز
بیش از دو دهه در دستگاه امنیت ترکیه کارکرده
و بخشی از ماموریت خود را در عربستان گذرانده
به اضافه او به برخی جزئیات تحقیق درباره ی جنایت ترور خاشقچی دست یافته
آیا سناریوی که
وسایل تکه تکه کردن و دستگاه هایی که از آنها در داخل سفارت استفاده شده
یا حتی اجزائی از جسد جمال خاشقچی
با این چنین کیف های دیپلماسی خارج شده است
اگر به فرضیه ی بریدن سر و بردن آن خارج از کشور بپردازیم
اول
به هنگام خروج از کیف هایی که از آنها استفاده شده اقدام نمی کردند
زیرا جرات آن را نداشتند
دوم
این فرضیه وجود دارد که
آنها او را باهمان کیف های دیپلماسی انتقال داده اند
اما اقدامات لازم برای آماده کردن اوراق کیف های دیپلماسی در کنسولگری انجام نگرفته
به همین خاطر امکان دارد به صورت غیرقانونی آنرا انجام داده باشند
زیرا نزدیک شدن ماشین سیاه به هواپیما
باعث می شودبه این امر شک کنیم
اما به هیچ دلیلی که بتواند بریدن سر را اثبات کند نرسیدیم
و همچنین با خود بردن آن
گروه ترور
متشکل از پانزده عربستانی
به استانبول رسیدند
در سه مرتبه در اول و دوم اکتبر 2018
افراد به دو گروه تقسیم شدند
گروه اول
در منطقه ی موونبک در منطقه ی لونت نزدیک به کنسولگری اقامت کردند
در حالی که گروه دوم
به سوی هتل ویندهام در منطقه ای مجاور اقامت کردند
در این اتاقها مشخصا
دو شخص از بهترین های گروه ترور اقامت کردند
ماهر عبد العزیز مطرب رهبرگروه
و صلاح محمد طبیقی متهم به تکه تکه کردن جسد
یک شب
که طبیقی و مطرب پیش از آنکه هتل را به سرعت پیش از اتمام رزرو ترک کنند در آن اقامت کردند
مطرب خود شخصی شک برانگیز است
او کسی است که شخصا عملیات را رهبری می کرد
و دستورات را اجرا کرد
اما دیگر اعضای گروه
وظیفه ی پاک کردن سرنخ ها را داشتند
فردی که گروه را در کشیدن مهم ترین جزئیات عملیات کمک کرد
احمد عبد الله مزیمی بود
کسی که مامور اطلاعات عربستان در استانبول ازسال 2015 است
در اول اکتبر حوالی ساعت چهار بعد از ظهر به استانبول آمد
و به سرعت سمت کنسولگری رفت
پس از خارج شدن از سفارت به سوی جنگل های بالدرات رفت
و گفتگوی محرمانه ای انجام داد
و بار دیگر به سفارت بازگشت
بر حسب تحقیقات احمد مزینی پس از دیدار با احمد عسیری در ریاض همراه با جزئیات نقشه آمد
تا کنسول عربستانی محمدابراهیم عتیبی را از تمام اطلاعات باخبر کند
آقای متین شما مدتی در عربستان کار کردی
آیا این عملیات برای امنیت و اطلاعات عربستان قریب الذهن است؟
دربیست سال گذشته دستگاه امنیت عربستان تغییر کرد
همانگونه که شاکله ی نظام حاکم نیز تغییر کرد
با تغییر سه پادشاه در این دوره
وهر پادشاهی شیوه ی خاص خود را داشت
در گذشته اطلاعات عربستان تا این اندازه دشمن گونه نبود
در حالی که فرد مشکوک در این قضیه عسیری است
که در حال حاضر خود او در راس اطلاعات است
به نظر شخصی معتقدم نباید اینگونه تصمیم اشتباهی را می گرفت
از دست داشتن او در این عملیات تعجب می کنم
اما موافقت او در این مورد گرفته شد و به آنها دستور داد
دوم اکتبر روز جنایت
ساعت 11 صبح
گروه عربستانی کامل شد
و افراد گروه در داخل سفارت جمع شدند
ساعت 1:14 جمال خاشقچی گام های آخر خود را برمی داشت
ابتدا پاهای او را بستند
و بعد از آن دستان او را از پشت اینگونه گرفتند
پس از آن فردی کیسه ای را برسر او گذاشت
سعی کرد از خودش مقاومت نشان دهد
سعی کردند جلوی دهان او را با دست ببندند
اما آنها را پس زد
گفت آسم دارم
دهانم را نبندید
ریه هایم مشکل دارند
و پس از آن کیسه ای بر سر او کردند
هنگامی که در اتاق کنسول نشسته بود
با تمام قوا در برابر آنان از خود مقاومت نشان داد
اما متاسفانه بیشتر از 7 دقیقه توان مقاومت نداشت
و پس از کشته شدنش
جسدش را روی زمین گذاشتند
به این خاطر که قد بلندی داشت
صلاح طبیقی گفت این مرد قد بلند است
تکه تکه اش می کنم
و شروع به تکه تکه کردن می کند
عملیات تکه تکه کردنش 30 دقیقه طول کشید
و پس از اتمام عملیات با ساطور
صلاح طبیقی به گروه گفت کیسه ها را آماده کنید
چرا اینطور ایستاده اید بجنبید
پس از آن تکه ها را در کیسه گذاشتند
و با منگنه کیسه ها را بستند
و آنها را درون کیف ها گذاشتند
این عملیات یک ساعت و نیم طول کشید
از شروع خفه کردن تا تکه تکه کردن جسد
نزدیک ساعت سه عصر
ماشین های دیپلماسی ساختمان کنسولگری را ترک کردند
راه هایشان به شکلی قابل توجه پخش شد
و نامعلوم در بازرسی
برخی به سمت خانه ی سفیر نزدیک به ساختمان کنسولگری رفتند
گروه های امنیتی ترکیه سعی در بررسی برخی سرنخ ها کردند
برای تعقیب راه های احتمالی رسیدن به جسد
فرضیه ی اول
رها شدن از جسد
در جنگل های گسترده ی بیگراد
آنجا جایی است که تحرکات برخی گروه ترور به آن اشاره داشته
پیش از وقوع جنایت و بعد از آن
فرضیه ی دوم
انتقال جسد یا برخی از اعضای آن توسط هواپیمای مخصوص به ریاض
وآن فرضیه ای است که با سخنان لو رفته ی مشاور سابق پادشاه عربستانی
سعود قحطانی با گفتن سرش را بیاورید در اسکایپ تناسب دارد
فرضیه ی سوم
مبنی بر شایعه ای است که مقامات عربستانی درباره ی وجود یک همکار محلی ارائه داده اند
و در آخر فرضیه انتقال جسد به مکان دیگری در ترکیه است
اما فرضیه ی چهارم
جسد به منزل سفیر عربستانی برده شده است
و آنجا از آن راحت شدند
جسد کجاست؟
نمی دانیم
برخی می گویند او را بردند و با اسید ذوب کردند
روایت های دیگری نیز هست که می گوید پس از تکه تکه کردنش اجزای جسد را به سه کشور بردند
و سر او را برای کسی بردند که خواسته بود
یعنی کسی که گفت سرش را بیاورید
ابتدا درباره ی این احتمال بسیار فکر شد
اما دستوری از قحطان هست که می گوید
سرش را ببرید و نزد من بیاورید
اما چون آنها با یکدیگر دوست بودند
آیا قحطان این عبارت را در هنگام خشم گفته است؟
زیرا او نتوانسته بود خاشقچی را برای بازگشت به عربستان قانع کند
یا که او قصد همین کار را داشته است
آنها بدنبال توطئه ای علیه ترکیه بودند
زیرا فرد مشابهی را آوردند که لباس خاشقچی را پوشیده بود
و از سفارت خارج شد
و حتی در متن صدا می گوید
او ترسیده بود زیرا لباس کسی را پوشیده بود که بیست دقیقه پیش کشته شده بود
مصطفی محمد مدنی
یکی از اعضای گروه ترور
دوربین های مراقبت ترکیه ای او را خارج از کنسولگری عربستان تصویربرداری کرده بودند
در حال قدم زنی در استانبول
در حالی که لباس های جمال را بر تن داشت
مدنی و همراهش به منطقه ی سلطان احمد رفتند
که در آنجا لباس هایش را عوض کرد
و ماشینی کرایه کرد و به هتل بازگشت
توانستم راننده ماشین تاکسی ترکیه ای را پیدا کنم
کسی که مدنی و همراهش را انتقال داده بود
مرا از همان راهی برد که آنها را رسانده بود
و درباره آنچه می دانست با من صحبت کرد
دونفر را انتقال دادم
ازآنها پرسیدم کجا می روید؟
گفتند موون پیک
گفتم کدام موون پیک؟
یکی از آنها کارت هتل را نشان دادکه در منطقه ی دورت لبند بود
و این هتل از سفارت عربستان دو کیلومتر فاصله داشت
بله کاملا
این شخص جلو نشسته بود
چه ساعتی آنها را از سلطان احمد انتقال دادی؟
بعد از ظهر
چون اولین مشتریانم بودند
چون من ماشین را از همکارم می گیرم
و کارم را سه بعد از ظهر شروع می کنم
من شب کار هستم
یادم نیست
اما حوالی ساعت سه یا سه و نیم بعد از ظهر بود
توانستی بفهمی درون کیسه چه بود؟
نتوانستم ببینم یا تشخیص بدهم که درون آن چه بوده
ظاهرا کیسه ی لباس بود شبیه کیسه های خرید لباس
هنگامی که سوار ماشین شدند
به زبان عربی حرف می زدند و می خندیدند
به زبان انگلیسی درباره ی برخی اماکن از من سوال کردند
نمی دانستم میان آنها چه می گذرد
زیرا من عربی صحبت نمی کنم
آنها را اینجا پیاده کردم
و آنها را به سمت هتل موون پیک راهنمایی کردم
گفتم این همان هتل است
و از اینجا و اینطور
چون من دقیقا همینجا آنها را ترک کردم تا بتوانند از روگذر پایین بگذرند
به سوی موون پیک بروند
و چون این نزدیک ترین سطل آشغال موجود است
احتمال دارد این دو حیوان وحشی کیسه را درون آن انداخته باشند
آیا پلیس به تو در این مورد خبر داد؟
بله
در تصاویری که پلیس به من نشان داد
هنگام ورود به مترو در دستشان کیسه ای نبود
شاید کیسه را در این سطل انداخته باشند
جزاین چیزی نیست
اینجا انداخته اند
در این میان
تنها یک شخص دقایق انتظار را در برابر کنسولگری می شمارد
خدیجه چنگیز
این نام عناوین اصلی تلویزیون و روزنامه ها را به خود اختصاص داده بود
آخرین کسی که با جمال خاشقچی خارج از سفارت دیدار کرد
و اولین کسی که ناپدید شدن او را گزارش داد
نامزد موردنظر
نامزد مورد نظر که برای اطلاعات ترکیه کار می کند
از بیماری های روانی رنج میبرد
آیا او عربی حرف می زند
که در معرض بسیاری از حملات رسانه های عربستانی قرار گرفت
که موجب مطرح شدن بسیاری از سوالات درباره ی ارتباط او با جمال خاشقچی شد
اینگونه باید به دیدار توران کشلاکچی می رفتیم
دوست مشترک میان جمال و خدیجه
جمال در ابتدای سپتامبر از آمریکا با من تماس گرفت
گفت توران من به ترکیه می آیم و مسئله ای دارم می خواهم واسطه شوی
گفتم چه ؟
گفت دختری هست و من به او پیام هایی دادم
و او را یک یا دو بار دیده ام
می خواهم از او خواستگاری کنم
می توانی نزد پدرش بروی؟
گفتم بیا اگر اینطور باشد می توانم واسطه شوم
پدر و جمال در خانه ی من خانه ی خبرنگاران عرب در آن اتاق دیدار کردند
تقریبا دو ساعت نشستیم و صحبت کردیم
در خواست هایی داشت و جمال همچنان نشسته بود
پس از آن خارج شدیم
دو طرف گفتند باردیگر باهم دیدار خواهیم کرد
پس از چهار یا پنج روز باردیگر باهم دیدار کردیم
گفتم بیایید فاتحه ای بخوانیم و برویم
فاتحه خواندیم و رفتیم
از آن روز تا ورود به کنسولگری او را ندیدم
تقریبا یک هفته
ارتباط با خدیجه آسان نبود
به خصوص پس از دوری از رسانه ها
خدیجه تحت نظر مقامات امنیتی ترکیه قرار دارد
پس از لو رفتن اطلاعاتی از امکان هدف قرار دادنش
پس از تلاش های بسیار
به گفتگویی ویژه رضایت داد
او شخص اول شبکه های عربی است
صراحتا روزی را تصور نمی کردم که در این جایگاه باشم
من همچنان این امر را درک نمی کنم
یعنی درست است که می نشینم و حرف می زنم
و درباره آنچه رخ داده صحبت می کنم
اما انسان.....
حروف عاجزند
داستان شما و جمال خاشقچی چگونه شروع شد؟
با جمال در یک نشست در سال 2018آشنا شدم
و آنجا با او یک مصاحبه ی کوتاه روزنامه ای انجام دادم
و پس از آن به عنوان محقق سوی او رفتم
و با او آشنا شدم
وبعد برای او ایمیلی فرستادم
به من گفت می خواهد بار دیگر به استانبول بیاید
و می خواهد با من دیدار کند
اینگونه با دیداری شروع کردیم
هنگامی که بار دیگر به استانبول آمد
سخنان ما تنها مربوط به امور سیاسی و عمومی نبود
بلکه هر کدام از ما می خواست به شکل ویژه ای از دیگری آشنایت پیدا کند
و اینگونه ارتباط ما شکل جدی به خود گرفت
پس از آن هنگامی که به ترکیه آمد
آنرا در حالی ترک کرد
که برای اقدام در برداشتن گامی جدی در این موضوع برنامه ریزی می کرد
که بسیار زود برای اتمام امور ازدواج بازگشت
آیا درباره ی زمان عروسی با یکدیگر به توافق رسیدید؟
بله تصمیم داشتیم پس از دریافت برگه دوباره به شهرداری برویم
زیرا باید درخواستی باشد
خانه خریدیم و اثاث آنرا چیدیم
در همان هفته تصمیم به اقدام داشتیم
یعنی ممکن بود روز چهار شنبه یا پنج شنبه یا جمعه یا دوشنبه باشد
خانم خدیجه
آیا مکان دیگری برای اتمام روند کاری نامزدی برای آقای جمال خاشقچی
جز کنسولگری عربستان در استانبول وجود داشت؟
بسیار در این باره از من سوال شد
به شکل عمومی
قانونی در ترکیه داریم که مخصوص ترک هایی است که می خواهند با خارجی ها ازدواج کنند
که باید سندی را ارائه دهند
که حالت شهروندی شخص خارجی را مشخص می کند
اثبات می کند که او مجرد است
و نهایتا باید این سند را آماده می کرد
چه از کشورش و چه از کنسولگری کشورش
وهمانگونه که تصویرات ضبط شده در 28 سپتامبر نشان می دهد
من و جمال به شهر داری استانبول رفتیم
برای پیدا کردن هر راهی برای گرفتن سند جز کنسولگری
و تا آنجا که من می دانم تا به حال هیچ راه دیگری وجود ندارد
پس با استفاده از اطلاعات داده شده توسط شهرداری کار خود را انجام دادیم
دیدار اول آقای جمال خاشقچی در 28 سپتامبر به کنسولگری چگونه بود؟
هنگامی که 28 سپتامبر به آنجا رفتیم
و باتوجه به اینکه اولین دیدار ما بود کمی نگران بودیم
و نگرانی او نگرانی مرا افزایش می داد
و باتوجه به اینکه عربستانی نیستم و همسر او نیستم اجازه ورود به من ندادند
موبایل هایش را به من داد و بیرون منتظر او ماندم
و چون دیدار اول ما بود از درب دور نشدم
و مراقب ورودی و خروجی و هم چنین ماشین ها بودم
تا اینکه یک ربع به دوازده از آنجا خارج شد
تقریبا چهل و پنج دقیقه در داخل ماند
به من گفت به شکل خوبی از او استقبال کردند
و بایکدیگر صحبت کردند و چای و قهوه نوشیدند
حتی او بسیار خوشحال خارج شد
و به این صورت خارج شدن تمام علامت های سوال از او محو شد
که منجر شد باردیگر به آنجا برویم
پس از اولین دیدار در کنسولگری
جمال خاشقچی در همان روز به لندن رفت
تا بار دیگر صبح سه شنبه 2 اکتبر به استانبول بازگردد
و به خانه ی جدید خود رفت
و پس از آن برای خوردن صبحانه پیش از رفتن به کنسولگری با خدیجه دیدارکرد
هنگامی که به او گفتم به دانشگاه نمی روم و میخواهم او را همراهی کنم
گفت پس حالا به کنسولگری زنگ می زنم
و به آنها خبر می دهم که می آیم
به اوگفتم دلیلی ندارد تماس بگیری
در آخر خواهیم رفت
سابقا به تو گفته اند می توانی روز سه شنبه بیایی
کارمند به او گفت کمی بعد با تو تماس خواهیم گرفت
پس از چهل دقیقه از کنسولگری با او تماس گرفتند
و به او گفتند می تواند ساعت 1 ظهر بیاید
آیانام فردی را که با جمال خاشقچی تماس گرفت را به یاد داری؟
بهتر است من این چیزها را نگویم
اما آیا او جزو اسامی بود که در رسانه ها اعلام شد؟
فکر نمی کنم
آنها کسانی بودند که ساعت 1 ظهر را مشخص کردند؟
بله
هیچ احساس ترسی نداشتید
نه هرگز
حتی اگر بخاطر داشته باشی هنگام ورود خندان بود
مهمان هایی داشتم
دیدم خدیجه بسیار تماس می گیرد
گفتم چه اتفاقی افتاده؟
گفت توران جمال وارد سفارت شده و تابحال بیرون نیامده
گفتم کی رفتید و کی آمد
گفت امروز رسید و به کنسولگری آمدیم
برخی رسانه ها ادعا کردند
که جمال لیستی به من داد که هنگام بروز هرگونه اتفاقی در داخل با آنها تماس بگیرم
همچین اتفاقی نیفتاد
بلکه گفتگوی ما درباره ی موضوعی کاملا متفاوت بود
مربوط به جمال بود
جمال در گذشته هنگامی که در استانبول بود دچار کسالتی شده بود
در آن هنگام از من خواست با دوستش یاسین اکتای تماس بگیرم
دقیقا همین بود
پس از آنکه از صفحه موبایل عکس گرفتم
ساعت 4و 41 دقیقه بود
یعنی پس از ورودش سه ساعت و بیست و پنج دقیقه بود
با سفیر عربستانی تماس گرفتم که در آنکارا سفیر بود
و برای اولین بار پاسخ مرا داد
گفت این امری عجیب است من با تو تماس خواهم گرفت
من ابتدا به کنسولگری زنگ می زنم و درباره همه چیز اطلاع پیدا می کنم و باز میگردم
منتظرش ماندم و بازنگشت
دوباره تماس گرفتم پاسخی نداد
و پیامی فرستادم جواب پیام را نداد
ما دانستیم که این امری است که از صلاحیت او خارج است
یک ساعت دو ساعت سه ساعت و پس از آن ابتدا با آقای یاسین اقطائی تماس گرفتی
چرا در تمام این مدت صبر کردی؟
صراحتا چرا تمام این مدت منتظر ماندم
اولا انتظار نداشتم هیچ گونه اتفاق بدی در داخل رخ دهد
و هیچ نگرانی نداشتم
بلکه توقع داشتم این دیدار از دیدار قبلی بیشتر طول بکشد
که چیزی حدود 45 دقیقه طول کشید
بدون دستیابی به سندی
دیدار او تنها یک گفتگوی ساده بود
اما در دومین بار تنها منتظر گرفتن سند بودیم
امری که نیازمند برخی مراحل قانونی و امضاهایی است
فکر کردم کار بیش از 45 دقیقه طول خواهد کشید
در سال آخرش
شانس یک گفتگو با جمال خاشقچی را در خلال قسمت گذشته دست یافتیم
درباره ی تغییرات جدیددر عربستان نظرات خود را به صراحت برای ما بازگو کرد
امروز محمد بن سلمان به تمام این حمله ها وحمایت ها
که امروز از گروه های متفاوت سیاسی و جهانی و اقتصادی برخواسته
در رهایی و قطع کردن و دیدار در تمام این مدت از سال 79 تا بحال را دربر می گیرد
عربستان دچار افراط گرایی بود
ونیازمند رهبری شجاع برای رهایی از این افراط گرایی بود
و شاهزاده محمد به این نقش پرداخت
شاید گاهی شاهد حساسیت هایی در بازکردن این پرونده ها ببینیم
اگرچه درست اینست که با آزادی درباره این مرحله سخن کنیم
و مسئولیت کسی که اجازه ی آنرا داد داشته باشیم
اما این ها نیازمند یک فضای باز است و فضای حاضر این اجازه را نمی دهد
و این فضا بیشتر شبیه به فضای حمله و تهمت زدن است
این جنایت و جزئیات وحشتناک آن
موجب طرح سوال هایی در مورد جمال خاشقچی و حقیقت نقشی که متوجه آن شده بودشد
به خصوص پس از ممانعت او از نوشتن و توییتر کردن
و پس از آن سفر او به ایالات متحده ی آمریکا
و فعالیت های رسانه ای او و ارتباطش با روزنامه ی واشنگتن پست
آیا خود جمال این عاقبت را پیش بینی می کرد؟
فکر می کرد او را می گیرند و زندانی می کنند
آیا هرگونه نامه ای در این خصوص به تو فرستاده؟
بله جمال به من گفته بود اگر به عربستان بروم مستقیما زندانی ام می کنند
و در مورد تهدیدها
تهدیداتی وجود داشت
حتی می گفت در توییتر هم تهدیداتی وجود داشت
اما از اینها نمی ترسید
اما می گفت وقتی به برخی کشورهای ضعیف می روم
امکان دارد از آنجا مرا بدزدند
باهواپیمای خاصی همین را می گفت باهواپیمای خاص مرا به عربستان ببرند
و مرا در عربستان زندانی می کنند
و همچنین پیشنهادی از عربستان بود که مقالات خود را متوقف کرده و سکوت کند
باوجود فشارهای رسانه ای و سیاسی مسئولان کنسولگری عربستان اجازه دادند
گروهی از شبکه ی رویترز جهانی وارد کنسولگری شوند و از داخل آن تصویر برداری کنند
و امروز روز پنجم ناپدید شدن روزنامه نگار جمال خاشقچی است
حکومت عربستان در گرفتن یک دیدگاه روشن درباره ی مسئله بسیار تردید کرد
اما مجبور به باز کردن درب های کنسول گری خود
در برابر دوربین های خبرنگاران جهانی شد
همراه با بیشتر شدن فشار رسانه ای بر او
شهروند عربستانی جمال در کنسولگری و در عربستان نیست
و سفارت و کنسولگری تلاش خود را برای جستجوی او می کنند
و در مورد این قضیه احساس نگرانی می کنیم
ولی عهد این امر را رد کرد
و گفت درباره ی آن اطلاعی نداشته است
بلکه حتی مسئولان دستگاه اطلاعاتی ما اطلاعی نداشتند
زبان دیپلماتیک عربستان پس از جنایت اینگونه بود
اما پشت پرده ها از افروختن جنگی قوی میان ریاض و آنکارا اشاره می کرد که درحال زبانه گرفتن بود
اطلاعاتی که به آنها دست یافتیم
از اولین تماسی که میان آنکارا و ریاض شده پرده برمی دارد
تماسی تلفنی میان رئیس اطلاعات ترکیه هاکان فیدان و شاهزاده سعودی محمد بن سلمان در عصر روز واقعه برقرار شده
پس از آنکه دستگاه اطلاعات ترکیه از خارج نشدن جمال خاشقچی از کنسولگری اطمینان پیدا کرد
طبق این اطلاعات
هاکان فیدان از محمد بن سلمان خواست درباره ی عاقبت خاشقچی پرده برداری کند
و پرونده را پایان دهد
که موجب تیره گشتن روابط میان دو کشور خواهد شد
بن سلمان از آنچه رخ داده خود را بی خبر دانست
و این سخن را تهدیدی غیر قابل قبول دانست
و تماس تمام شد
رویترز صداقت خود را از دست داد
این مسافران برای گردش به ترکیه رفتند
و پس از بیست دقیقه خارج شد کاملا همانی که منابع عربستانی ذکر کردند
حکایت اینکه او را کشتند و تکه تکه کردند مرا بسیار خنداند
اگر بگویم قطر جمال خاشقچی را دزدیده چه فایده ای خواهد داشت؟
همواره شانس با استفاده کننده است
از روزهای اول
آنکارا از مقامات عربستانی درباره ی تمام سوال های بی پاسخ درباره ی جنایت و اجرا کنندگان آن جواب خواست
به همراه آن
رسانه ها شاهد جنگ دیگری بودند
که عنوان آن لورفتن اطلاعات امنیتی بود
که به دنبال کشف سرنخ های جنایت بود
که موجب فشار بر عربستان و هم پیمانان او در جهان شد
آقای برهان در این مسئله به سیاست تدریجی در دادن اطلاعات چشم داشتند
از آنجایی که مسئله از ابتدا مشخص بود
پس چرا اینگونه تدریجی و جرعه جرعه اطلاعات می دادند
بله سیاست تدریجی وجود داشت
اما اطلاعاتی که نزد دولت بود به شکل مجزا پخش نمی شد
بلکه هرگاه به دلیل یا اطلاعاتی دست می یافتند آنرا انتشار می دادند
خبری A شبکه ی
اولین شبکه ای بود که در بین رسانه های محلی و جهانی از حادثه خبر داشت و آنرا از روز اول منتشر می کرد
حوالی ساعت پنج عصر آقای توران با ما تماس گرفت
و او از کسانی است که همیشه در تصاویر ما ظاهر می شود
و به ما گفت جمال وارد کنسولگری عربستان شده و از آن خارج نشده است
بله این اولین چیزی بود که گفتم و آنرا مستقیم از سیاسیون و دستگاه امنیت گرفتم
از من می خواستند این را بگویم
و این اولین دلیلی است که به این خبر بازگشتم
در روز دوم تکه تکه به هرکدام از واشنگتن پست و نیویورک تایمز و سی ان ان دادند
این یک نقشه بود
چرا؟برای اینکه بحران میان عربستان و ترکیه نباشد بلکه بحرانی جهانی و عربستانی باشد
و درحقیقت در این امر پیروز شدند
با وجود تمام اطلاعات فاش شده
اما صداهای ضبط شده مهم ترین دلیلی بود که ترکیه از ابتدا به آن اشاره داشت
که تا بحال آشکار نشده است
اما ترکیه
تاکید کرد برخی از مسئولان اطلاعات جهانی را از جزئیات آن باخبر کرده است
به سوی آنکارا
مرکز مجلس ترکیه
به دیدار نماینده مجلس آقای امرالله ایشلر
یکی از بارزترین اشخاص نزدیک به رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان رفتم
عربستانی ها در نقشه کشی اشتباه کردند
یعنی به خود اطمینان داشتند
فکر کردند ترکیه یک دولت ساده است اما ترکیه در منطقه دولتی قدرتمند و بزرگ است
به همین خاطر خدارا شکر با فعالیت مقامات امنیتی این اسناد ظاهر شد
و این جنایت فاش شد
چرا ترکیه این اسناد ضبط شده را نزد خود قرار می دهد و تابحال آنرا منتشر نمی کند؟
آیا برگ برنده ای برای ترکیه است و می خواهد آنرا نگه دارد
قطعا مانند این اسناد حقیقتا منتشر نمی شود
اما نزد دولت برای اثبات این جنایت باقی می ماند
برخی می گویند چرا دستگاه های امنیت ترکیه ای
با وجود اینکه دستگاه جاسوسی دارد
اما نتوانست ازوقوع جنایت بر آقای جمال خاشقچی در داخل سفارت جلوگیری کند
حادثه ها به سرعت پیش رفتند
در طول دو ساعت یا دو ساعت ونیم از ورودمرد تا کشته شدنش همه چیز اتفاق افتاد
و امکان ندارد هرگونه دستگاه اطلاعاتی درجهان بفهمد و بداند در این مدت چه می گذرد
و حتی اگر این جنایت با ماهواره ها پیگیری و اثبات می شد
اقدام فوری و دستگیری کسانی که در آن دست داشتند امری غیر ممکن بود
اما در آخر اسناد ضبط شده ای وجود دارد
ممکن است صداهای ضبط شده یا ویدیوهایی وجود داشته باشد
با اطمینانی که دارم با اینکه آنها معتقد بودند دوربین ها را متوقف کرده اند
اما من معتقدم برخی از آنها هنوز کار می کردند
اینگونه اسنادی که نزد گروه های امنیتی ترکیه ای بود
آنچه را درون سفارت رخ داده بود به نفع خود تغییر داد
اما نقش آن پس از خروج اجزای جسد متوقف شد
با وجود چندین روز تحت نظر قرار دادن
آنچه درون کنسولگری پس وقوع جنایت رخ داد
پس از دو هفته از وقوع جرم
گروه محققان جنایی ترکیه برای اولین بار وارد ساختمان کنسولگری شد
در این تحقیق توانستم
از آزمایشگاه تحقیق جنایی در مدیریت امنیت استانبول دیدار کنم
مکانی که این گروه توانستند
نمونه هایی را که ازکنسولگری و خانه ی سفیر جمع آوری کرده بودندرا مورد بررسی قرار دهند
اطلاعاتی که به آنها دست یافتیم مشخص می کند
که گروه عربستانی خاصی پس از وقوع جرم برای محو کردن سرنخ ها وارد شدند
که به جلا دادن دیوار های اتاق کنسول اقدام کرده اند
اتاقی که جمال خاشقچی را در آن کشتند
و جسد او را تکه تکه کردند
گروه جنایی امنیت ترکیه در طول نه ساعت کار در کنسولگری موفق شد
جلای جدید را محو کند
و دستیابی به نمونه هایی از خون جمال خاشقچی بر دیوارها
به اضافه ی اثر انگشت های گروه ترور عربستانی دست یافتند
پنج ماه تحقیق و گزارش
دستگاه های امنیت ترکیه در جستجوی پاسخ به یک سوال گذراند
جسد کجاست؟
این منزل کنسول عربستانی محمد عتیبی در استانبول است
آخرین مکانی که کیف ها در آن دیده شد
که افرادی از گروه ترور آنرا با خود
از کنسولگری تا خانه ی کنسول حمل می کردند
و در اینجا
نتیجه تحقیقات محققان ترک درباره ی رها شدن از اجزای جسد ختم شد
در باغ خانه مکانی شک برانگیز در ویژگی ها و موقعیت ساخت آن وجود دارد
توانستیم یک تنور را در آنجا مشخص کنیم
که مقامات ترکیه ای معتقدند
از آن برای رها شدن از دست جسد و محو تمام نشانه های آن استفاده شده است
در این تحقیق
از اولین تصاویر ویژه از درون خانه کنسول عربستانی محمد عتیبی پرده بر میداریم
که برای اولین بار پخش می شود
اینجا مراحل آخر ساختن تنور پیداست
چند ماه پیش از وقوع جنایت
این تصاویر به صورت پنهانی توسط سازنده تنور گرفته شده است
تارخ عکس برداری این تصاویر به ماه آپریل 2018 باز می گردد
و آن زمانی است که جمال خاشقچی شروع به رفت و آمد به استانبول کرده بود
توانستم با این فرد ارتباطی برقرار کنم
که هویت خودش را مخفی کرد
که برای اولین بار از اعترافات خود از آنچه میان او و کنسول گذشت پرده برمی دارد
کنسول محمد عتیبی از من خواست یک تنور نان و پخت بسازم
تا در خانه اش در استانبول گوسفند کباب کند
ما تا کار را شروع کردیم کنسول آمد و به من برگه ای داد
که اندازه های تنور در آن نوشته شده بود
به او گفتم عمرت دراز باشه من برگه و اندازه نمی خواهم من اندازه ها را دارم
من کارم درست کردن تنور برای کباب کردن هست
تنورهای کباب کردن معروفی درست کردم که سیستم خاص و اندازه های مشخص خودش را دارد که ما می دانیم
گفت طبق همین برگه کار می کنی
گفتم باشه هرطور بخواهی
وقتی اندازه ها را دیدم گفتم این تنور کباب کردن نیست تنور ذوب کردن است خیلی قوی است
از دستم عصبانی شد و گفت تو کارت را می کنی و حرفی نمی زنی
به او گفتم باشد هرجور که بخواهی نمی خواهم با تو مجادله کنم
چون بالاخره من کارگرم و می خواهم زندگی کنم
وظیفه ی من این شد که تنور ذوب کردن بسازم نه تنور پخت و کباب کردن
ابتدا اندازه هایی که کنسول از من خواسته بود بسیار بزرگ بود
و گوسفند کباب نمی کرد آدم کباب می کرد
و دوم اینکه میزان حرارت در آن بسیار قوی بود
یعنی به 1000 یا 11000 میزان حرارت آن می رسید
درحالی که تنور های عادی میزان حرارتشان 600 درجه است
و ما معمولا کارمان تنور است و گوسفند درجه ی حرارت بالایی نمی خواهد
سریع آماده می شود
به همین خاطر من ترسیدم
و این میزان حرارتی که خواسته اند یعنی 1200
برطبق اندازه ها
معدن ذوب می کند نه اینکه گوسفند کباب کند
خواسته ی مهم آنها این بود که سنگ تنور بازالت باشد نه سفالی
سنگ بازالت حرارت شدیدی را تحمل می کند و مانند سفال نیست
سفال حرارت مشخصی را تحمل می کند
و حرارت زیاد خوب نیست اما بازالت نیروی زیادی را تحمل می کند
آخرین چیز این بود که ما لوله های گاز را در تنور نصب کردیم و آمدند و آنرا دیدند
گفتند این لوله ها به کارشان نمی آید
اطلاعاتی آمد که این لوله ها را در تنور به کار نبرند
چون تنور بزرگ شد و لوله ها کوچک هستند
به همین خاطر برگشتیم ولوله ها را با دوبرابر لوله های موجود تغییر دادیم
و لوله ها اینگونه با تنور و اندازه هایی که داده بودند تناسب پیدا کرد
تنور بسیار قوی شد
اندازه ی تنور بزرگتر و عمیق تر شد
و ما معمولا کوچک تر از آن را می سازیم
دوبرابر شد
این تنور که به وسیله ی آن باسوزاندن اجزای خاشقچی از آنها رها شدند
مقامات ترکیه ای آنرا برای مدت طولانی افروخته زیر نظر داشتند
در طول سه روز از ورود کیف هایی که اجزای جسد را به همراه داشت
تحقیقات نشان داد
از خانه ی کنسول در روز واقعه
درخواست 45 کیلو گرم گوشت خام از یکی از رستوران های مشهور استانبول داشته اند
مقامات ترکیه معتقدند که از آن به عنوان روپوشی برای سوزاندن جسد استفاده شده است
و رها شدن از تمام نشانه هایش
شهروند عربستانی جمال در کنسولگری و در عربستان نیست
و در مورد این قضیه احساس نگرانی می کنیم
من به عدالت دعوت می کنم
باید به تمامی نظرات و اندیشه ها اجازه داده شود
ما در عربستان در حال تغییرات مهمی هستیم
و نیازمند تلاش هر فرهیخته ی عربستانی است
امیدوارم به همه اجازه صحبت و بیان نظرات را بدهند
اتفاقی که افتاد برای عربستانی ها بسیار دردناک است به ویژه که شهروندی عربستانی بود
تحقیقات اولیه ای که دستگاه قضا انجام داد
گفتگوهایی را که میان او و کسانی که با او دیدار کردند
مرگ او را اعلام کرده
در بیست اکتبر
مقامات عربستانی در آخر
به اتفاق افتادن جنایت در کنسولگری اعتراف کردند
و روایت رسمی آن بر اطلاعات پوششی گذاشته بود
مرگ او در اثر یک اشتباه از گروه تحقیق صورت گرفت
جرمی است و در بسیاری از کشورها اتفاق می افتد
اما به سرنوشت جسد اعتراف نکرد
و از یک همدست ترک در ترکیه سخن به میان آورد
بدون دادن هرگونه نشانه ای
از محاکمه ی 15 نفر از کسانی که در این جنایت دست داشتند خبر داد
و دادستانی عربستان خواستار اعدام پنج تن از آنها شد
باتوجه به اینکه تمام افراد گروه هنوز مکان و سرنوشتشان نامشخص است
برخی می پرسند چرا ترکیه به سفیر عربستانی اجازه ی خروج از استانبول را داد
به هنگام رفتن چیزی در دست نبود و نقش او در دست داشتن نامشخص بود
و مصونیت سیاسی داشت
درچنین حالتی دستگاه قضا خود بر مسئله تسلط پیدا می کند
و البته دستگاه قضا نیز تاخیر داشت
و دراینجا سوالی پیش می آید
اگر این نقشه ی از پیش کشیده شده ی با مراحل متعدد
تنها جمال خاشقچی را هدف قرار داده بود؟
یا در لیست اهداف دیگری وجود داشت
کسانی که برای این هدف نقشه می کشیدند متاسفانه می خواستند به ترکیه ضربه وارد کنند
اما خدارا شکر موفق نشدند
چطور؟
یعنی می خواستند ترکیه به مشکل بخورد
اینکه در ترکیه مردی کشته شود یا دزدیده شود یا از چشم ها ناپدید شود
و مقامات ترکیه هیچ چیز از آن فرد ندانند
این عملیات هجومی به شکل گسترده ای بر ارتباط اطلاعات عربستان و اطلاعات ترکیه در آینده اثر می گذارد
همینطور بر ارتباط های اطلاعاتی ما با خاورمیانه نیز اثر می گذارد
حال چه امارات یا عربستان باشد
این اقدامشان باعث شد مورد هدف اطلاعات قرارگیرند
عربستان و کسانی که نماینده ی او هستند به اضافه تمام دستگاه های اطلاعاتی که با او همکاری می کنند
هدف اساسی گروه پیشگیری از عملیات جاسوسی در اطلاعات ترکیه قرار گرفتند
اما مشخص ترین سوال
که تابحال بی پاسخ مانده
چه کسی برای این جنایت وحشتناک برنامه ریزی کرده
و چه کسی دستور اجرای آنرا داده است
ما از عربستان می خواهیم که آن افراد را تحویل دهد
و اطلاعاتی قانع کننده درباره ی کسی که آن ها را به خدمت گرفت و به آنها دستور این جنایت را داد مشخص کند
آیا ترکیه سرنخی از کسی که به آنهادستور داده دارد؟
آنها گفتند آنها خودجوش آمدند این امری غیرممکن است
که حتی کودکان راهم قانع نمی کند
آخرین اطلاعاتی که از این مسئله به تو داده شد چیست؟
امر پنهانی در مسئله ی خاشقچی وجود ندارد
همه در جریان آنچه رخ داده هستند
اما تنها یک نکته مانده که کسی جرات سخن گفتن درباره ی آن را ندارند
چه کسی این دستور را داد؟
البته مسئول اول این حادثه و تمام ادعاهای دروغین که در پی آن گفته شد
خود برادران سلمان یعنی محمد بن سلمان و برادرش سفیر عربستان در آمریکا است
آیا این ساختمان پایگاه کنسولگری عربستان ماند یا تغییر پیدا کرد
همچنان شاهد جنایتی است که ارکان جهان را در عصر جدید تکان داد
خواستند صدای جمال خاشقچی ساکت شود
اما نامش بر تمام زبان ها افتاد
خواستند که جسدش پنهان بماند
اما روح او نشانه های خود را در همه جا ترک کرد
سخنت را بگو و برو
جمال خاشقچی آنرا گفت و رو به تقدیر خود رفت
آیا عدالت زمین حق او را می گیرد
یا در بین مصالح و حساب های سیاست حق خود را می گیرد
نادانسته ها بزرگتر است